मुक्तकमा लयचेतको पुनर्जागरण

छन्दोवद्ध मुक्तकको लयबद्ध वाचनबाट कार्यक्रम सुरु भयो । कार्यक्रमका सञ्चालक थिए गणेश खतिवडा र शिवराम खड्का । देशभरीका उत्कृष्ट मुक्तककारहरू एकैठाउँमा भेला भएका थिए । साँझको समय उल्लासमय थियो साथमा मुक्तकको माहोल । कात्तिक १ गते साँझको ठीक छ बजे तोकिएकै समयमा कार्यक्रम सुरु भयो र यो सन्दर्भ जुटाएको थियो दियालो साहित्य सरगमले ।

वीरगाथा कालका कवि उदयानन्द अर्याल तथा आधुनिक कालको पूर्वार्धका कवि महानन्द सापकोटाका छन्दका मुक्तकबाट उठान गरिएको कार्यक्रममा नेपालका सातै प्रदेशका चर्चित मुक्तककारका मुक्तकले कार्यक्रमलाई निकै उचाईमा पुर्‍याएको थियो । सुदूर पूर्व इलामकी मुक्तककार पुष्पा खनालदेखि सुदूर पश्चिम डडेल्धुराकी मुक्तककार पार्वती भट्टसम्म समेटिएको कार्यक्रममा हरिकृष्ण काफ्ले, सुनिल अधिकारी, सन्तोष अम्गाईँ, सरला लामिछाने लगायतले एक पछि अर्को अझै सशक्त र खँदिला मुक्तक प्रस्तुत गर्दै जाँदा साँढे दुई घण्टाको समय फुत्तै बितेको पत्तै भएन ।

प्रस्तोता शिवराम खड्का र गणेश खतिवडाले जवाफी मुक्तकका रूपमा बिचबिचमा छन्दोबद्ध मुक्तकका लयबद्ध प्रस्तुति थप्दै लगेका थिए । वरिष्ठ गीतकार सुवासचन्द्र ढुङ्गेलले अतिथि मुक्तककारका रूपमा उस्तै मिठा मुक्तकको स्वाद पस्के ।

समालोचक ज्ञानु अधिकारीले गर्नुभएको समीक्षात्मक टिप्पणी तथा प्रमुख अतिथि रहेका प्राज्ञ डा. देवी नेपालले दिएको ऐतिहासिक मन्तव्यले कार्यक्रमलाई विशिष्ट बनाएको थियो । नेपालले मुक्तक लेखनको बारेमा ऐतिहासिक, सैदान्तिक र संरचनात्मक कुरालाई व्यवस्थित ढंगले व्याख्या गर्दै मुक्तकमा लय हुनुपर्ने कुराको पुष्टि समेत गरे ।

मुक्तकमा लयचेतको पुनर्जागरण गराउन दियालो साहित्य सरगमले एउटा अभियान नै थालेको छ । वि. सं. २०७५ चैत्र ८ गते राष्ट्रिय नाचघरबाट यस प्रकारको अभियान थालेको र यो कार्यक्रम त्यसैको निरन्तरता रहेको कुरा दियालो साहित्य सरगमका उपाध्यक्ष शिवराम खड्काले बताए ।

यसरी लयलाई नै प्राथमिकतामा राखेर गजल र मुक्तकका अन्य कार्यक्रमहरू गर्दै जाने तथा छन्द र मुक्तछन्दलाई बराबरी प्राथमिकता दिएर  कविताका कार्यक्रम गर्ने कुरा दियालो साहित्य सरगमकी अध्यक्ष शान्ति शर्माले बताएकी छिन् ।