चारकोसेमा फोहोर फालिदाँ इटहरीबासी आक्रोशित, फोहोर व्यवस्थापन नहुँदा वातावरण शाखामा तालाबन्दी

इटहरी : इटहरी–धरान सडकखण्डमा पर्ने चारकोसे झाडीमा फोहोर फालेर डढाएका कारण इटहरीबासी आक्रोशित बनेका छन् ।

बिहीबार विहान डढाएको फोहोरको दुर्गन्धले बस्तीमा प्रत्यक्ष प्रभावित बनेको भन्दै आक्रोशित सर्वसाधारणले इटहरी उपमहानगरपालिकाको वातावरण शाखा र फोहोरको जिम्मा लिएको वेष्ट इन्भारो एण्ड मेनेजमेन्ट कम्पनीको कार्यालयमा तालबन्दी समेत गरेका छन् ।

इटहरी १९ का सबिन पौडेलका अनुसार जंगलमा फालिने फोहोरले यहाँका जनता प्रत्यक्ष मारमा परेकाले बर्षौँ अगाडिदेखि उस्तै समस्या झेल्दै आएका छन् । पौडेलले भने, ‘यसको दीर्घकालीन समाधान नभएसम्म हामी आन्दोलन गर्नेछौँ, उपमहानगरपालिकाका जनप्रतिनिधि व्यापारीको गोजीका रुपमा मात्रै सीमित छन् ।’

उनले यहाँका जनप्रतिनिधिको बेवास्ताका कारण आफूहरुले पीडा भोग्दै आएको बताए ।

वेष्ट इन्भारोसँग पटक–पटक वार्ता भएपनि आफूहरु बारम्बार पीडित रहेको उनले बताए । ‘हामीले फोहोर व्यवस्थित गर्नुस् भनेका हौँ, यो जायज कुरा हो कि होइन,’ उनले टाकुरासँग भने, ‘जंगलमा फोहोर फालेपनि व्यवस्थित गर्न नसक्दा हामीले समस्या खेप्दै आएका छौँ, सरकारले सर्वसाधारणको कुरै सुन्दैन ।’

सर्वसाधारणको पक्षमा जनप्रतिनिधिले नबोल्ने गरेकाले निराशामा रहेको उनको गुनासो थियो ।

उपमहानगरले फोहोरको व्यवस्थापन गर्न नसक्दा इटहरी १९ का मात्रै पाँच सय बढी घरधूरी प्रत्यक्ष प्रभावित रहेको उनले बताए । त्यसो त यहाँ फालिएको फोहोरका कारण छिमेकी रामधुनी नगरपालिका वडा नं. ७ का बासिन्दा पनि प्रत्यक्ष प्रभावित बन्दै आएका छन् ।
धुँवाको कारण रोग व्याप्त भएको र समस्या निरुपण नभएसम्म आन्दोलनमा जुट्ने फोहोरबाट पीडित बनेका स्थानीयको भनाइ छ ।

स्थानीय मोहन गिरी भन्छन्, ‘हामीले पटकपटक जानकारी गराउँदा पनि चासो नगरेपछि आज कार्यालयमा ताला लगाएका हौँ, फोहोर व्यवस्थापन नभएसम्म आन्दोलन जारी रहन्छ ।’ उनका अनुसार बिहीबार फोहोर बोकेर जंगलतर्फ जादैँ गरेको दुईवटा ट्याक्टर रोकेर स्थानीयले प्रदर्शन समेत गरेका थिए ।

यता, इटहरी उपमहानगरपालिकाका वातावरण शाखा प्रमुख पुष्पनारायण चौधरीले भने फोहोरका कारण यहाँका बासिन्दामा समस्या उत्पन्न भएको स्वीकार गरे । उनले भने, ‘विगतका दिनमा पनि यस्ता समस्या आइरहेको छ, इटहरीले फोहर व्यवस्थापन गर्न जंगलमा पुर्ने काम गरेको छ ।’ उनका अनुसार जंगलमा फालिएको फोहोर जेसीबीले पुर्ने काम गरिएकोभएपनि बिहीबार आगो लगाउँदा सर्वसाधारण रुष्ट बनेर उपमहानगरपालिका कार्यालय पुगेका थिए ।

‘फोहोरमा आगो कसले लगायो भनेर हामीले खोजी गरिरहेका छौँ,’ उनले टाकुरासँग भने, ‘फोहोरका कारण भवानीपुरबासी पीडित छन्, स्वीकार गर्छु ।’ उनले समस्या आउनासाथ उपमहानगरले तुरुन्तै रेस्पोन्स गर्ने गरेको उदृत गर्दै भने, ‘यसको दीर्घकालीन समाधानका लागि चैत मसान्तसम्ममा सम्पन्न गर्नेगरी काम भइरहेको छ ।’

उनका अनुसार हाल इटहरी १० खनारमा ल्याण्डफिल बनिरहेकाले आगामी वैशाखदेखि त्यहाँ फोहोर संकलन गरिने तयारी गरिएको छ ।

वेष्ट इनर्जी प्रोजेक्ट अन्तरगत ल्याण्डफिलको काम तीब्र रुपमा बढिरहेको उनको भनाइ थियो । उनले जंगलमा फोहोर फाल्नु उपयुक्त नरहेको बताउँदै भने, ‘तत्काल फोहोर नउठ्दा सहरमा पनि समस्या हुने भएकाले जंगलमा फोहोर फालिएको हो ।’ फोहोर जलाउँदा उत्पन्न हुने विषाक्त ग्याँसका कारण रोग निम्तिने वातावरण शाखा प्रमुख चौधरी बताउँछन् ।

इटहरीले २०७१ सालमा वडा नम्बर १, ४ र ८ को मात्र फोहोर संकलन गरेर व्यवस्थापन गरेको थियो भने अहिले सहरी क्षेत्रका फोहोर संकलन गरि चारकोशे झाडीमा फालिनाले समस्या उत्पन्न भएको छ । इटहरी क्षेत्रबाट अहिले दैनिक ५५ टन फोहोर निस्कने गरेको छ । उपमहागनरपालिकाले ४५ प्रतिशत फोहोर उठाएर व्यस्थापन गर्दै आएको दाबी गरेको छ । ग्रामीण क्षेत्रको अन्य फोहोर भने परम्परागत शैलीमा स्थानीयले व्यवस्थापन गदै आएका छन् ।

इटहरीमा पछिल्लो समय बस्ती बढेसँगै फोहोरले दुर्गन्ध बढेको छ । यहाँबाट निस्किने फोहोर इटहरी–धरान सडकखण्ड अन्र्तगतको चारकोशे झाडीमा फालिदैँ आएको छ । फोहोरले मानव जीवनमा नकारात्मक प्रभाव पारेको भएपनि अझैसम्म उपमहानगरले जंगल क्षेत्र र खोला किनारमा फोहोर फालेका कारण समस्या उत्पन्न भइरहेको छ ।

वातावरण संरक्षण ऐनविपरीत फोहोर जंगलमा फालिदैँ आएकाले मानव जीवनमा गम्भीर असर परेको भएपनि उपमहानगर गम्भीर नबन्दा यहाँका बासिन्दाले बर्षौँदेखि उही समस्या झेल्दै आएका छन् ।

चारकोशे वन क्षेत्रमा दैनिक इटहरीबाट ५५ टन र धरानबाट ३७ टन फोहोर फ्याँक्ने गरिएको छ । १२ हजार ३ सय ८० हेक्टर क्षेत्रफल रहेको उक्त वन क्षेत्रमा २३ सामुदायिक वन र केही क्षेत्रमा राष्ट्रिय वन पर्ने भए पनि देशको सार्वजनिक सम्पत्ति वन मासिँदै गएकोप्रति नगरबासी चिन्तित बनेका छन् ।