इटहरी : बढ्दो शहरीकरणसँगै विकसित जिल्लाको रुपमा आफ्नो परिचय स्थापित गर्न सुनसरी जिल्लाको नाम अग्रणी स्थानमै आउँछ ।
तर, बढ्दो शहरीकरणसँगै प्रहरीलाई चुनौती पनि उत्तिकै छ । जिल्लामा एक वर्षमा प्रहरीले लागूऔषध सम्बन्धि दर्जनौँ मुद्धा दर्ता गरेको छ भने उत्तिकै संख्यामा लागूऔषधमा संलग्न व्यक्तिहरुलाई कानूनी दायरामा समेत ल्याएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीका प्रमुख, प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) सञ्जयसिंह थापा लागूऔषधले अर्को अपराध जन्माइरहेको बताउँछन् ।
कानूनी दायरामा ल्याएर मात्रै लागूऔषध ओसारपसार र प्रयोगकर्ताको संख्या दीर्घकालीन रुपमा न्यूनीकरण नहुने उनको तर्क छ ।
‘लागूऔषध एउटा समस्या हो, यसले अरु अपराध पनि जन्माइरहेको छ,’ एसपी थापा भन्छन्, ‘लागूऔषध प्रयोगकर्ताले समूह बनाएरै चोरी, लुटपाट, ठगी गर्ने जस्ता काम पनि गरिरहेकाले सुनसरीमा लागूऔषध कारोबारलाई न्यूनीकरण गर्न चुनौती ठूलो छ ।’
एसपी थापा भन्छन्, ‘ग्रास लेभलबाट उठेकाहरु छिटो धनी हुन खोज्ने र प्रयोकर्ताहरु नशामा डुब्ने भएकाले लागूऔषधको कारोबार भइरहेको छ, यसको समाधानका लागि राष्ट्रिय योजना नै बनाएर काम गर्न आवश्यक छ ।’
जिल्लामा दिनहुँजसो लागूऔषध प्रयोकर्ता र कारोबारी पक्राउ पर्ने गरेको प्रहरीको तथ्यांकमा रहेको उनले बताए ।
यो पनि – जीवन परिवर्तनको पाठ सिकाउँदै अम्मली
‘प्रहरी संगठनबाट सही दिशामा ल्याउने प्रयासहरु भएका छन्, तर त्यतिले मात्रै पर्याप्त छैन, कानूनी दायरामा ल्याएर मात्रै यसको दीर्घकालीन समाधान हुँदैन,’ एसपी थापाले टाकुरासँगको कुराकानीमा भने, ‘छिटो पैसा कमाउने उदेश्य र नशामा डुबेकाहरुले लागूऔषधबाट छुटकारा पाउनै सकिरहेका छैनन्, विशेषगरी इटहरी र धरानमा यो समस्या ठूलो छ ।’
‘कतिपय मानिसहरु ओसारपसारमा प्रयोग भएका छन्, केही मानिसहरु त भरियाकै रुपमा मात्रै पनि रहेका छन्,’ उनी भन्छन्, ‘यति सामान पुर्याइएबापत पैसा दिने चलन छ, यसभित्र ठूलो जालो छ, जालोमा छिरेपछि निस्किनै सक्दैनन्, एउटा पैसा र अर्को नशा नै यसको समस्या हो ।‘
सुनसरी प्रहरीको तथ्यांक अनुसार ०७७ वैशाखदेखि ७८ जेठ मसान्तसम्ममा लागूऔषध मुद्धामा १५६ वटा उजुरी परेको छ । ती मध्ये १९४ जना पुरुष र ४ जना महिला पक्राउ परेका छन् । त्यस्तै, लागूऔषध मुद्धामै उजुरी परेपनि ३० पुरुष र एक महिला भने फरार रहेका छन् । फरारको खोजी कार्य भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।
एसपी थापा भन्छन्, ‘ग्रास लेभलबाट उठेकाहरु छिटो धनी हुन खोज्ने र प्रयोकर्ताहरु नशामा डुब्ने भएकाले लागूऔषधको कारोबार भइरहेको छ, यसको समाधानका लागि राष्ट्रिय योजना नै बनाएर काम गर्न आवश्यक छ ।’ भारतको सीमावर्ती क्षेत्र रहेको सुनसरीमा लागूऔषधको धेरै कारोबार हुने प्रहरीको तथ्यांक रहेको उनको दाबी छ ।
‘कतिपय मानिसहरु ओसारपसारमा प्रयोग भएका छन्, केही मानिसहरु त भरियाकै रुपमा मात्रै पनि रहेका छन्,’ उनी भन्छन्, ‘यति सामान पुर्याइएबापत पैसा दिने चलन छ, यसभित्र ठूलो जालो छ, जालोमा छिरेपछि निस्किनै सक्दैनन्, एउटा पैसा र अर्को नशा नै यसको समस्या हो ।‘
उत्पादक र उद्गम स्थलमै पुगेर लागूऔषध न्यूनीकरण गर्न आवश्यक रहेको उनको तर्क छ । ‘वैकल्पिक अर्थोपार्जनको बाटो देखायो भने पनि धेरै हदसम्म लागूऔषधको कारोबार कम हुन्छ,’ उनले भने, ‘लागूऔषध प्रयोग गर्नु भनेको आफैँ पीडित र आफैं पीडक हुनु हो ।’
Discussion about this post