चरा पर्यटनका लागि उपयुक्त गन्तव्य बन्दै थुम्केरानी (फोटो फिचरसहित)

इटहरी : इलामको सूर्योदय नगरपालिका अन्तर्गत पर्ने पशुपतिनगर, थुम्केरानी र चोयाटार क्षेत्र पूर्वी नेपालको उत्कृष्ट चरा पर्यटन गन्तव्यका रूपमा विकास हुने सम्भावना बोकेको क्षेत्रका रूपमा चिनिन थालेको छ।

हरियाली वन, स्वच्छ वातावरण, मध्यम पहाडी भू–बनोट र जैविक विविधताले भरिपूर्ण यस क्षेत्रमा वर्षभरि विभिन्न प्रजातिका चराहरू देखिन थालेपछि प्रकृतिप्रेमी, चराप्रेमी र फोटोग्राफरहरूको आकर्षण बढ्दै गएको हो।

वन्यजन्तु तथा चरा फोटोग्राफर देवेन खरेलले पछिल्लो समय यस क्षेत्रका विभिन्न प्रजातिका चराहरूको जीवनचक्र समेटिएका दुर्लभ तस्बिर सार्वजनिक गरेका छन्।

उनका तस्बिरमा चराहरूको गुँड निर्माण, अण्डा कोरल्ने, चल्ला हुर्काउने, आहारा संकलन गर्ने तथा प्राकृतिक बासस्थानमा स्वतन्त्र रूपमा विचरण गरिरहेका दृश्य समेटिएका छन्।

खरेलका अनुसार यस्ता दृश्य फोटोग्राफीका दृष्टिले मात्र होइन, जैविक विविधताको अध्ययन र संरक्षणका हिसाबले पनि महत्वपूर्ण छन्।

‘थुम्केरानी क्षेत्रमा पाइने चराहरूको विविधता र उनीहरूको प्राकृतिक व्यवहारले यो क्षेत्र चरा पर्यटनका लागि अत्यन्त उपयुक्त रहेको देखाउँछ,’ उनले भने, ‘यदि स्थानीय सरकार, पर्यटन व्यवसायी र संरक्षणकर्मीले संयुक्त रूपमा काम गर्ने हो भने यो क्षेत्र देशकै उत्कृष्ट बर्डिङ गन्तव्य बन्न सक्छ।’

उनका अनुसार नेपालमा चरामात्र हेर्न आउने आन्तरिक तथा विदेशी पर्यटकको संख्या क्रमशः बढ्दै गएको छ। तर पूर्वी पहाडी क्षेत्रमा रहेका यस्ता सम्भावनायुक्त स्थानको पर्याप्त प्रचार–प्रसार र पूर्वाधार विकास हुन नसक्दा अपेक्षित लाभ लिन सकिएको छैन।

थुम्केरानी क्षेत्र वन, चियाबगान र प्राकृतिक पानीका स्रोतले भरिपूर्ण भएकाले धेरै प्रजातिका स्थानीय तथा बसाइँसराइ गर्ने चराहरूका लागि उपयुक्त बासस्थान बनेको छ।

मौसमअनुसार यहाँ विभिन्न रंग र स्वरका चराहरू देख्न सकिन्छ। यही कारण वन्यजन्तु फोटोग्राफरहरू बिहान र साँझको समयमा यहाँ पुगेर चराको गतिविधि कैद गर्ने गरेका छन्।

चराहरूको संरक्षणसँगै पर्यटन विकास गर्न सकिए स्थानीय समुदायले प्रत्यक्ष आर्थिक लाभ लिन सक्ने खरेलको भनाइ छ। उनका अनुसार होमस्टे, स्थानीय गाइड, यातायात, होटल तथा स्थानीय उत्पादनको बजार विस्तारमा पनि चरा पर्यटनले महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउन सक्छ।

प्राकृतिक सम्पदाको संरक्षण र दिगो पर्यटन विकासलाई सँगसँगै अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै उनले चराको बासस्थान संरक्षण, अवैध सिकार नियन्त्रण, वन विनाश रोकथाम र पर्यावरणीय शिक्षा प्रभावकारी बनाउनुपर्ने बताए।

पर्यटन विज्ञहरूका अनुसार नेपाल विश्वका चरा विविधतामा धनी मुलुकमध्ये एक हो। हिमालदेखि तराईसम्मको भौगोलिक विविधताले सयौं प्रजातिका चरालाई आश्रय दिएको छ।

इलामको थुम्केरानी, पशुपतिनगर र चोयाटार क्षेत्रले पनि यही प्राकृतिक सम्पदाको उत्कृष्ट उदाहरण प्रस्तुत गरिरहेका छन्।

 

सबै तस्बिरहरू : देवेन खरेल ।