इटहरी : पछिल्लो एक दशकमा तीव्र शहरीकरणसँगै इटहरीको स्वरूप फेरिएको छ। चौडा सडक, अग्ला भवन र आधुनिक पूर्वाधारले सहरको मुहार बदले पनि कला, साहित्य र संस्कृतिको संरक्षण तथा विकास भने ओझेलमा परेको भन्दै यहाँका स्रष्टाहरू चिन्तित बनेका छन्।
स्थानीय सरकार सञ्चालन भएको आठ वर्ष पुग्न लाग्दासमेत कला, साहित्य र संस्कृतिको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनका लागि स्पष्ट नीति र कानुन निर्माण हुन नसकेको उनीहरूको गुनासो छ। भौतिक विकासलाई मात्र समृद्धिको सूचक मान्ने प्रवृत्तिले इटहरीको सांस्कृतिक पहिचान कमजोर बन्दै गएको उनीहरूको निष्कर्ष छ।
सङ्गीत साधना प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित ‘जीवन्त इटहरी स् कला, साहित्य, संस्कृतिमा समृद्धि’ विषयक अन्तर्क्रियामा सहभागी कवि, कलाकार, साहित्यकार तथा संस्कृतिकर्मीहरूले इटहरीलाई केवल कंक्रिटको सहर नभई सिर्जनात्मक र सांस्कृतिक रूपमा पनि समृद्ध बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याए।
साहित्यकार तथा कलाकारहरूले इटहरीमा भौतिक पूर्वाधार विस्तार भए पनि सांस्कृतिक पूर्वाधार निर्माणमा अपेक्षित प्रगति नभएको बताए। कला–साहित्य प्रतिष्ठान गठन गरिए पनि पर्याप्त बजेट र कार्यक्रम अभावका कारण प्रभावकारी काम हुन नसकेको उनीहरूको भनाइ छ।
प्रसिद्ध कवि मनु मञ्जिलले ‘ग्रेटर इटहरी’को परिकल्पना भवन र सडकले पूरा नहुने बताए। उनका अनुसार राम्रो सर्जक, कलाकार र सङ्गीतकार उत्पादन गर्न सक्ने वातावरण निर्माण भए मात्र सहर साँच्चिकै महान् बन्न सक्छ।
स्थानीय कलाकारका चित्रकला सार्वजनिक प्रदर्शनीमा राख्नुपर्ने, सार्वजनिक स्थल तथा रेस्टुरेन्टहरूमा स्थानीय सिर्जना बज्नुपर्ने र नयाँ प्रतिभालाई अवसर दिनुपर्ने उनको सुझाव थियो।
सांस्कृतिक क्षेत्रमा सक्रिय व्यक्तिहरूले इटहरीको मौलिक पहिचान खोज्न पुराना बस्ती र समुदायसम्म पुग्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनीहरूका अनुसार सांस्कृतिक सम्पदा, लोककला, साहित्यिक इतिहास र स्थानीय प्रतिभाको अभिलेखीकरण तथा संरक्षणमा पर्याप्त ध्यान पुगेको छैन।
युवा पुस्ताको सांस्कृतिक सहभागिताबारे पनि कार्यक्रममा बहस भएको थियो। हिपहप, र्याप, ब्रेक डान्सलगायतका आधुनिक सांस्कृतिक अभ्यासलाई समेत नगरको सांस्कृतिक अभियानसँग जोड्नुपर्ने धारणा राखिएको थियो।
युवाहरूलाई सिर्जनात्मक गतिविधिमा आकर्षित गर्न विशेष पूर्वाधार र कार्यक्रम आवश्यक रहेको सहभागीहरूको भनाइ छ।
साहित्यकार कृष्ण विनोद लम्साल, कृष्ण अधिकारी, गायत्री लम्साल, राजु केसीसहित हेम घिमिरे, रमेश पोखरेल, शिव डाँगी, दिनेश कोइराला, बालकृष्ण सिग्देल, तेजनारायण चौधरी, सरोज श्रेष्ठसहितले इटहरीको समृद्धि कंक्रिट र पूर्वाधारले मात्र सुनिश्चित नहुने भन्दै कला, साहित्य र संस्कृतिलाई विकासको आधारभूत पक्षका रूपमा स्वीकार गर्न स्थानीय सरकारसँग माग गरेका छन्।
उनीहरूका अनुसार सांस्कृतिक पहिचान बलियो नभएसम्म सहरको भौतिक विकासले मात्र इटहरीलाई जीवन्त र विशिष्ट बनाउन सक्दैन।
भवन र सडकले सहरको आकृति बदल्न सक्छन्, तर कला, साहित्य र संस्कृतिले मात्र सहरको आत्मा जोगाउने भएकाले त्यसतर्फ अब गम्भीर ध्यान दिनुपर्ने सन्देश दिइएको छ।
Discussion about this post