धनकुटा : सुधार गृहको रूपमा हुनुपर्ने कारागारमा ठूलो सङ्ख्यामा कैदीबन्दी राखिएकाले धनकुटा कारागारको अवस्था, सुरक्षा व्यवस्था र चुनौतिका बारेमा जानकारी लिन अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक)ले अनुगमन गरेको छ ।
इन्सेक कोशी प्रदेश संयोजक मनोहर कुमार पोखरेल नेतृत्वको टोलीले हिरासत कक्ष र कारागारको अवस्थाका साथै थुनुवा र कैदीबन्दीहरूको आधारभूत मानव अधिकार, स्वास्थ्य अवस्था, खानपान, सरसफाइ र उनीहरूमाथि हुने व्यवहारको बारेमा स्थलगत अनुगमन गरेको हो ।
इन्सेकले कारागार र हिरासत कक्षमा क्षमताभन्दा बढी मानिस राखिएको/नराखिएको, उनिहरूमाथि कुनै पनि किसिमको यातना वा अमानवीय व्यवहार भए/नभएको, थुनुवाहरूको नियमित स्वास्थ्य परीक्षण भए/नभएको, कानुन व्यवसायी र परिवार भेट्न र स्वतन्त्र रूपमा बयान दिन पाए/नपाएको, स्वच्छ खानेपानी तथा शौचालयको सुविधा र सुत्ने ठाउँको अवस्था र आधारभूत औषधोपचारको पहुँचको अवस्थाबारे बुझ्न नियमित रूपमा अनुगमन गर्दै आएको छ ।
“सरकारकै नीतिअनुरुप कारागारहरूलाई यातना गृहबाट सुधार गृहमा रूपान्तरण गर्नु र कैदीबन्दी तथा थुनुवाहरूको आधारभूत मानव अधिकार सुनिश्चित गर्नु अनुगमनको उद्देश्य हो” इन्सेक कोशी प्रदेश संयोजक पोखरेलले भने, “कारागारमा क्षमताभन्दा चार गुणा बढी कैदीबन्दी राख्नु पर्दा सुरक्षा व्यवस्था चुनौतिपूर्ण रहेको र यसले कैदीबन्दीहरू आधारभूत मानव अधिकारबाट समेत वञ्चित रहनु परेको पाइयो ।”
कारागारमा कैद भोगिरहेका कैदीहरुलाई समाजमा पुनस्र्थापित गर्न आवश्यक पर्ने ज्ञान, सीप, नैतिकता र आत्मविश्वासको विकास गर्नु आवश्यक रहेको बताउँदै पोखरेलले कैदीहरुलाई विभिन्न तालिम, प्रशिक्षणबाट सुधार गरी समाजोपयोगी नागरिकमा रुपान्तरण गर्दै समाजमा पुनस्र्थापना गर्ने प्रयास राज्यको हुनुपर्ने बताए ।
कैदीबन्दीहरूको बाँच्न पाउने अधिकार, स्वास्थ्यको अधिकारप्रति बढी संवेदनशील हुन उनले आग्रह गरे ।
३५ जनाको क्षमता रहेको धनकुटा कारागारको पुरुष कक्षमा एक सय ६९ जना कैदीबन्दी रहेका छन् भने १५ जना क्षमता भएको महिला कारागारमा तीन जना कैदी रहेका छन् ।
कारागारका कैदीबन्दीहरूले खान, बस्न, सुत्न, परिवारसँगको भेटघाटसहित पत्रपत्रिका, रेडियो, टेलिभिजन, टेलिफोनको व्यवस्था भएको बताए । कारागारमा रहेका २० जना कैदीबन्दीहरूले सामूहिक रूपमा मुढा लगायतका बाँसका सामाग्री बनाएर बिक्री गर्दै आएका छन् ।
कारागारका चौकीदार रामकुमार राईले कारागारमा शौचालयको शेफ्टी ट्याङ्कीको निकास र खानेपानीको समस्या रहेको बताए ।
जेलर सन्दीप न्यौपानेले कारागारभित्र महिला कक्षमा एक ओटा र पुरुष कक्षमा आठ ओटा टेलिभिजन र चार ओटा टेलिफोन रहेको तथा पुरुष कक्षमा ६ ओटा शौचालय तथा महिला कक्षमा एक ओटा शौचालय रहेको बताए ।
कारागारमा दरबन्दी रहेपनि करिब दुई वर्षदेखि अहेवको पद खाली रहेको र केही समयदेखि कम्प्युटर अपरेटरको दरवन्दी पनि खाली रहेको जेलर न्यौपानेले बताए ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय, धनकुटाको थुनुवा कक्षको अनुगमनका क्रममा नयाँ निर्माण भएको प्रहरी कार्यालयको भवनमा महिला, बालबालिका र ठूला मानिसका लागि छुट्टाछुट्टै तीनओटा हिरासत कक्ष रहेका छन् ।
जसमा एक महिलासहित २३ जना थुनुवा रहेका थिए । लागु औषधका आरोपित थुनुवाहरुले हिरासत कक्षमा लामो समय बस्नु पर्ने भएकाले टेलिभिजनको व्यवस्था हुनुपर्ने माग गरे ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालयका एसपी नारायण रञ्जितकारले नयाँ भवन बनेपछि मानव अधिकारमैत्री थुनुवा कक्ष भएको र बन्दीहरुलाई मैत्रीपूर्ण व्यवहार गर्ने गरिएको बताए ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा आउने सेवाग्राही र थुनुवाका आफन्तहरूलाई सहजीकरण गर्न नागरिक सहायता कक्ष नै स्थापना गरी आवश्यक सहयोग गर्ने गरिएको उनले बताए ।
Discussion about this post