Monday, November 16, 2026
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
  • निर्वाचन
  • टाकुरा विशेष
  • पर्यावरण
  • विचार
  • कला साहित्य
  • खेलकुद
  • विविध
    • अन्तर्वार्ता
    • मनाेरञ्जन
    • फाेटाे फिचर
    • निर्वाचन
    • भिजिट नेपाल
    • सम्पादकीय
    • स्थानीय निर्वाचन
No Result
View All Result
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
  • निर्वाचन
  • टाकुरा विशेष
  • पर्यावरण
  • विचार
  • कला साहित्य
  • खेलकुद
  • विविध
    • अन्तर्वार्ता
    • मनाेरञ्जन
    • फाेटाे फिचर
    • निर्वाचन
    • भिजिट नेपाल
    • सम्पादकीय
    • स्थानीय निर्वाचन
No Result
View All Result
टाकुरा न्युज
Home कला साहित्य

दशैंको धुम्म आकाशमा आशाको दीप

ज्ञानेन्द्र विवश by ज्ञानेन्द्र विवश
कार्तिक १, २०८२
in कला साहित्य
0
दशैंको धुम्म आकाशमा आशाको दीप
79
SHARES
Share on FacebookShare on Twitter

यसपालिको दशैं, न त त्यो उत्साहको दशैं भयो, न त त्यो उमङ्गको दशैं रह्यो । यो त एउटा आँधीपछि बाँकी रहेको सन्नाटा जस्तै भयो । आकाशमा बादल मडारिएका थिए ।

मनमा निराशाका धर्साहरू कोरिएका थिए । वर्षा ऋतुको अन्त्य भइसक्दा पनि दशैंको स्वागत गर्न शारदीय आकाश खुल्न सकेन ।

बरू झमझम झरी परिरह्यो, जुन आँखाबाट बगेका दुःखका आँसुजस्तै लाग्थ्यो । बाटाघाटा, गल्लीहरू हिलाम्य भए, जसरी जीवनका बाटोहरूमा पीडाका हिलोले भरिएका छन् ।

दशैं त खुसीको पर्व हो, तर यसपालि कतिले यो पर्व शोकमा मनाए, कतिले भोकमा । आगोले डढेको खरानीमा मुस्कान खोज्दै, उजाडिएको बस्तीमा खुसीको रङ भर्न खोज्दै यो दशैं मनाउनै प¥यो ।

अग्निज्वालाले खरानीमा परिणत भएका घरहरूमा फेरि एकपटक आशाको दियो बाल्न खोज्नुपर्ने बाध्यता थियो । वर्ष दिनपछि आएको दशैंलाई निराश भएर मात्रै कसरी टिक्नु र !

चाड मान्न घर जानेहरूका लागि यात्रा पनि कहाँ सहज भयो र ! बल्लतल्ल पाएको टिकटले मनमा अलिकति भए पनि खुसीको सञ्चार गरेको थियो । तर त्यो खुसी पनि क्षणिक साबित भइदियो ।

बाढीले बाटो बगाइदियो, जसरी जीवनको बाटोमा आएका दुःखले खुसीलाई बगाइदिन्छ । कहिले शोक त कहिले भोक, कहिले बाढी त कहिले आगलागी; यसपालिको दशैंले हामीलाई सिकाएर गयो कि जीवनमा जस्तोसुकै अँध्यारो आए पनि, आशाको झिल्कोलाई निभाउन दिनुहुँदैन ।

यसपालिको दशैं मानौँ कुनै पौराणिक आख्यानमा वर्णन भएको ‘दुःखान्त कथा’ जस्तै आयो । शारदीय आकाश, जुन प्रायः उज्यालो घाम र सफा नीलोपन लिएर अँध्यारो गाउँघर झलमल्ल पारिदिन्थ्यो ।

सेतो कमेरोले पोतेको र रातोमाटोले लिपेको घर पानीले पाखालेको थियो । भर्खरै बनाएको बाटो बाढीले बगाएको थियो ।

यसपालि झमझम वर्षाले बिगार गर्नुसम्म गरिदियो । बाटाघाटाहरू हिलाम्य भए, चौरहरूमा पिङका बाँस त गाडिए तर पिङमा मच्चिने ज्यान उपस्थित भएनन् ।

घर फर्किन आतुरहरूको यात्रा पनि सजिलो कहाँ थियो र ! बल्लतल्ल हात परेको टिकट, त्यसमाथि बाढीले बाटै बगाइदिने दुर्भाग्य ! यात्रुहरूको मुहारमा शोक, रिस, थकान सबै मिसिएको थियो ।

कोही बसमा अलपत्र, कोही पैदलै खोल्सामा छाल पार्दै, कोही त बाटैमा रोइरहेका भेटिन्थे । दशैंकै बेला आफ्नो घर पुग्ने नपाउने पीडा भन्दा ठूलो पीडा यात्रुका आँखामा अरू के होला ?

कसैको घरमा शोक थियो, कसैको पेटमा भोक थियो । तैपनि, निराशाको अँध्यारोभित्र कतै न कतै सानो आशाको दियो बालेर बडा दशैं मनाइयो ।

खरानी बनेको खण्डहरबीच पनि मुस्कान खोज्ने मान्छेहरूको संघर्ष अद्भुत लाग्थ्यो । दैवी प्रकोपले सारा गाउँ–सहर हल्लाएको भए पनि, आँगनमा बली चढाउने बेला बाजा बज्यो, पीडाको गाम्भीर्य मिसियो । बालबालिकाले आफ्नो भिजेको टीका पनि गर्वसाथ देखाए ।

यसपालि दशैं उत्सव भन्दा बढी धैर्यको पाठजस्तो रह्यो । यसपालि देवीको आराधनाभन्दा बढी पीडाको सामना गर्ने हिम्मतजस्तो रह्यो । तर, त्यसैभित्र एउटा गहिरो सौन्दर्य पनि थियो – मान्छेको एक–आपसमा हात थाम्ने संस्कार ।

कसैले चुलो बाल्न सक्दैन भने छिमेकीले अन्न बाँडे, कसैको घर भत्क्यो भने गाउँलेहरूले साथसहयोग गरिदिए, कसैलाई बाटोले रोके भने साथीसँगै पैदलै उक्लिए । तर, यो अविस्मरणीय दुखाइको पीडा सजिलै कहाँ बिर्सिन सक्नु र ?!

दशैं हरेक वर्ष आउँछ, जाने गर्छ । तर यो वर्ष, यसले हामीलाई सम्झाइदियो– दशैं केवल भोग र भोजको नाम होइन,
यो त विपत्तिबीच पनि उठ्न सक्ने आत्मबलको उत्सव हो ।

आफ्नो घर पुग्न नसके पनि, आँगन पुग्न ढिलो भए पनि, मनमा आशा र आँखामा उज्यालो रहुञ्जेल दशैं सधैं हाम्रो छातीमा आउँछ, र हामीलाई फेरि–फेरि जिन्दगीमा प्रेम गर्न सिकाउँछ ।

यसपालिको दशैं मानौँ बर्सेनि आउने त्यो रमाइलो रंगीन उत्सव नभई दुःख र संघर्षको घेरामा आएको चाडजस्तो लाग्यो । त्यसो त गत वर्ष पनि दशैंअघि भारी वर्षाले ठूलै क्षतिको सामना गनुप¥यो ।

तर यसपालि दशैंको मध्यमासमा शारदीय आकाश खुल्नै सकेन । निरन्तर झमझम वर्षाले बाटा–घाटा हिलाम्य पारिदियो । खेतमा सुनौलो धान झुकेर झुलिरहेको थियो । तर त्यो सुनौलोपन पनि पानीको बोझले उदासी देखिन्थ्यो ।

गाउँको चौतारीमा उभिएको पीपल–वर पनि चुपचाप भिजिरहेको थियो । चौतारी, जहाँ दशैंका बेला गीत–संगीत, नाच–गान र हाँसोको झिल्को झुल्किन्थ्यो । यसपालि वर्षाले दैलोमा आग्लो लगाइदिए जस्तो सुनसान रह्यो ।

तर पनि कतै–कतै गाउँलेहरू भिजेको लिङ्गोबीच पिङ मच्चाइरहेका देखिन्थे । मौसमले विरमाइलो पारिदिए तापनि मन्द, मधुर हाँसोको चमक भने केही मान्छेका अनुहारमा झल्किन्थ्यो ।

तथापि, दशैं आफ्नै जन्म घर पुगेर मात्र पूरै दशैं हुने हो । बल्लतल्ल हात परेको टिकटमा सहरका दाजुभाइहरू आफ्नो घर फर्किन खोजे तर बाढीले बाटो बगाइदियो । कोही ढिलै भए पनि पैदल यात्रा गरेर गाउँ पुगे, कोही अझै बाटोमै अलपत्र परे । त्यो पीडादायी यात्राले दशैंलाई हर्षोत्सवभन्दा बढी आँसु मिसिएको स्मृति बनाइदियो ।

यद्यपि, दशैंको सुगन्धलाई कुनै विपत्तिले पूरै मेटाउन सक्दैन । गाउँघरमा ढोल–मादलको ताल बज्यो, झरीबीच पनि धुन गुञ्जियो ।

आँगनमा टीका–जमराको कार्यक्रम हुँदा, कोही शोकमा, कोही भोकमा भए पनि आशाको उज्यालो फैलियो । जसको घरमा दाउरा सकियो, छिमेकीले बाँडे । जसको अन्न भिजेर नष्ट भयो, गाउँलेहरूले सँगै उठाएर खुवाए ।

यसपालि दशैंले हामीलाई सम्झाइदियो – चाड केवल भोज र भोगको नाम होइन, यो त साझा पीडा बाँड्ने, आँसु पुछ्ने, भुइँमा ढले पनि फेरि उठ्ने आत्मबलको उत्सव हो ।

धान झुकेको बारीले भन्यो – ‘विपत्ति आयो भने झुक्नुपर्छ, तर फल दिन छाड्न हुँदैन ।’

चौतारीले भन्यो – ‘तिमीहरू थाक्दा यहाँ आउनू, सँगै बसौँ, सँगै उठौँ ।’

पिङले भन्यो – ‘पानीले भिजाए पनि, रमाइलो गर्न सकिन्छ ।’

मादलले भन्यो – ‘दुःखको स्वरलाई पनि तालमा बदल्न सकिन्छ ।’

अन्ततः, दशैंले फेरि देखाइरह्यो– अग्नीको खरानीभित्र पनि मुस्कान भेटिन्छ । आँसुभित्र पनि आशा पलाउँछ र जीवनलाई प्रेम गर्न सक्ने शक्ति सधैं हामीभित्र नै हुन्छ ।

यो दशैं निराशाको बीचमा पनि आशा खोज्ने, पीडाको बीचमा पनि खुसीको अनुहार हेर्ने एउटा अनौठो कथा बन्यो । यो चाड मनाउने हाम्रो साहसलाई सलाम !

Tags: #दशैँनिबन्ध
ज्ञानेन्द्र विवश

ज्ञानेन्द्र विवश

Related Posts

देशको नक्शाभित्र ‘नक्शामा नभएको देश’ परिचर्चा सम्पन्न
कला साहित्य

देशको नक्शाभित्र ‘नक्शामा नभएको देश’ परिचर्चा सम्पन्न

by ज्ञानेन्द्र विवश
कार्तिक २१, २०८३
0

इटहरी : इटहरी निवासी नियात्राकार तथा कवि गणेश खड्काको 'नक्सामा नभएको देश' नियात्राको गृहनगरमा परिचर्चा विशेष कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ।...

विमल गुरुङको स्मृति : भूपिन–जुनुलाई पुरस्कार, सङ्गीतालाई सम्मान, सविता प्रथम
कला साहित्य

विमल गुरुङको स्मृति : भूपिन–जुनुलाई पुरस्कार, सङ्गीतालाई सम्मान, सविता प्रथम

by ज्ञानेन्द्र विवश
कार्तिक १९, २०८३
0

इटहरी : कवि विमल गुरुङको स्मृतिमा स्थापित प्रतिष्ठित कृति पुरस्कार यस वर्ष दुई निबन्ध सङ्ग्रहले संयुक्त रूपमा प्राप्त गरेका छन्।...

गीतसँगै इटहरीमा गुञ्जियो देश बनाउने सन्देश

गीतसँगै इटहरीमा गुञ्जियो देश बनाउने सन्देश

कार्तिक १९, २०८३
इटहरीमा नेपथ्य कन्सर्टकाे तयारी पूरा, दश हजारकाे उपस्थितिकाे अपेक्षा

इटहरीमा नेपथ्य कन्सर्टकाे तयारी पूरा, दश हजारकाे उपस्थितिकाे अपेक्षा

कार्तिक १५, २०८३
पालाम, हाक्पारे र ख्यालीको अभिलेखीकरणमा सुवर्ण नेम्बाङ

पालाम, हाक्पारे र ख्यालीको अभिलेखीकरणमा सुवर्ण नेम्बाङ

कार्तिक १५, २०८३
पूर्वी नेपालमा नाट्य पर्यटन

पूर्वी नेपालमा नाट्य पर्यटन

कार्तिक १४, २०८३

Discussion about this post

क्याटेगाेरी

टाकुरा विशेष खेलकुद फोटो ग्यालरी साहित्य लेख/विचार मनोरञ्जन   

फेसबुकमा जाेडिनुहाेस्

ताजा समाचार

सुनसरीको छठ पूजास्थलमा तोडफोड गर्ने दुई युवा पक्राउ

सुनसरीको छठ पूजास्थलमा तोडफोड गर्ने दुई युवा पक्राउ

कार्तिक ३०, २०८३
प्राकृतिक सौन्दर्य र सांस्कृतिक पहिचानले लोभ्याउँदै कपासे भञ्ज्याङ

प्राकृतिक सौन्दर्य र सांस्कृतिक पहिचानले लोभ्याउँदै कपासे भञ्ज्याङ

कार्तिक ३०, २०८३
कोशीटप्पुमा भेटिए ७६ प्रजातिका नौ हजार दुई सय ५० चरा

हिमाल नाघेर आउने चराको यात्रा सङ्कटमा, घट्दै नेपालमा आगमन

कार्तिक २९, २०८३
मोरङमा ग्यास चुहावटको आगोले खोस्यो ३० वर्षीया सुरक्षाको जीवन

मोरङमा ग्यास चुहावटको आगोले खोस्यो ३० वर्षीया सुरक्षाको जीवन

कार्तिक २९, २०८३



लाेकप्रिय

  • यी हुन् इटहरी दुर्घटनामा ज्यान गुमाउने दुई युवा

    यी हुन् इटहरी दुर्घटनामा ज्यान गुमाउने दुई युवा

    1089 shares
    Share 436 Tweet 272
  • दसैँको टीकाकै दिन इटहरीमा दुर्घटना, भण्डारीको मृत्यु

    846 shares
    Share 338 Tweet 212
  • सप्तकोशीमा बेपत्ता कोइराला मृत फेला

    516 shares
    Share 206 Tweet 129
  • इटहरी उपमहानगरका इन्जिनियर प्रहरी नियन्त्रणमा

    385 shares
    Share 154 Tweet 96
  • ब्राउनसुगरसहित इटहरीकी एक युवती र दुई युवक पक्राउ

    337 shares
    Share 135 Tweet 84

हामी समाचारलाई सूचना प्रवाहको माध्यमका रूपमा होइन, समाज, समुदाय र आवाजविहीनहरूको आवाजलाई ….थप

प्रबन्ध निर्देशक/कार्यकारी सम्पादक
सम्पादक : अर्जुन कुमार उप्रेती
थप टिम…

ठेगाना : इटहरी, सुनसरी
इमेल : takurainc819@gmail.com
मोबाइल नं. :

कम्पनी दर्ता नं. २४२४५३/०७७/०७८
प्रेस काउन्सिल सूचीकृत नं. २६९/०७७/०७८
सूचना तथा प्र‍. विभाग दर्ता नं. २०९२/०७७/०७८

वेब डिजाइन तथा प्राविधिक सहकार्य :  

© TakuraNews 2020 ।। Gurukul Media (P) Ltd.

No Result
View All Result
  • गृहपृष्ठ
  • समाचार
  • निर्वाचन
  • टाकुरा विशेष
  • पर्यावरण
  • विचार
  • कला साहित्य
  • खेलकुद
  • विविध
    • अन्तर्वार्ता
    • मनाेरञ्जन
    • फाेटाे फिचर
    • निर्वाचन
    • भिजिट नेपाल
    • सम्पादकीय
    • स्थानीय निर्वाचन

© TakuraNews 2020 ।। Gurukul Media (P) Ltd.