उद्यमको विरासत बोकेर नेतृत्वको दौडमा नवराज काफ्ले

इटहरी : ‘साथीहरू विदेश उडे, उनी भने इट्टाको धुलोमै भविष्य खोजिरहे । आज त्यही धुलोले उनलाई उद्योगी बनायो, व्यवसायी बनायो, कृषक बनायो र अब उद्योग वाणिज्य संघको नेतृत्वसम्म डो¥याएको छ ।’

इटहरीको विकासको कथा लेखिँदा केही परिवारका नाम अनिवार्य रूपमा उच्चारण हुन्छन् । तीमध्ये एक हो – काफ्ले परिवार । यो परिवारले व्यापार मात्र गरेन, समाजसेवा, राजनीति र उद्यमशीलताको संस्कार पनि सँगै हुर्कायो । त्यही संस्कारलाई जीवनको मूलमन्त्र बनाएर अघि बढेका व्यक्ति हुन् नवराज काफ्ले ।

वि.सं. २०३४ साल कार्तिक १६ गते सुनसरीको प्रकाशपुरमा जन्मिएका उनलाई आफ्ना बा–आमाले ६ महिनामै इटहरी ल्याए ।

त्यसपछि उनको जीवन इटहरीसँग यति गहिरोसँग गाँसियो कि आज उनी इटहरीकै पहिचान बनेका व्यवसायीमध्ये एक मानिन्छन् ।

बाल्यकाल राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालयमा बित्यो । कक्षा १ देखि ७ सम्म त्यहीँ पढे । त्यसपछि जनता माध्यमिक विद्यालयबाट एसएलसी उत्तीर्ण गरे । इटहरीकै जनता बहुमुखी क्याम्पसबाट आइकम पूरा गरे ।

पढाइ सकिँदै गर्दा उनका धेरै साथीहरूको सपना विदेश थियो । उनीभित्र पनि त्यो रहर पलाएको थियो । तर एउटा व्यक्तिले उनको बाटो मोडिदिए । ती व्यक्ति हुन्– उनका बुबा जीवनाथ काफ्ले ।

संघर्षको मैदानमा जीवनाथले छोरा नवराजलाई एउटा कुरा बारम्बार सम्झाउँथे– ‘जागिर खाने होइन, जागिर दिने मान्छे बन्नु ।’
सायद यही एउटा वाक्यले उनको जीवनको लय नै परिवर्तन गरिदियो ।

२०४२ सालतिर बुबाले सुरु गरेको इट्टा उद्योगलाई नजिकबाट हेर्दै हुर्किएका नवराजले अन्ततः विदेश जाने योजना त्यागे । त्यसपछि ०५८ सालदेखि उनी पूर्ण रूपमा व्यवसायमा होमिए ।

सुरुमा साझेदारीमा काम गरे । पछि झुम्काको भासी क्षेत्रमा आफ्नै एकल स्वामित्वमा इट्टाभट्टा सञ्चालन गरे । त्यतिबेला व्यवसाय सजिलो थियो । उत्पादन गरियो, ग्राहक आफैँ भट्टासम्म आइपुग्थे । बजार खोज्दै हिँड्नुपर्दैनथ्यो । मार्केटिङ भन्ने शब्द व्यवसायको शब्दकोशमै थिएन ।

तर समय फेरियो । बजार फेरियो । प्रविधि फेरियो । उनी पनि फेरिए । इट्टाबाट होटलसम्म, होटलबाट कृषि र प्रविधिसम्म ।
व्यवसायीको सबैभन्दा ठूलो शक्ति परिवर्तनलाई चिन्नु हो । नवराजले त्यही गरे ।

वि.सं. २०६९ सालमा इटहरीमा पशुपति होटल सञ्चालन गरे । सुरुमा १३ वटा कोठा थिए । आज होटलमा १७ वटा कोठा छन् । धेरै युवाले त्यहाँ रोजगारी पाएका छन् ।

त्यसपछि उनले अर्को जोखिम उठाए ।

वि.सं. २०७७ सालमा इटहरी–१७ एकम्बामा पशुपति लाइभस्टक एन्ड कृषि फार्म स्थापना गरे । माछापालन सुरु गरे । कृषि उत्पादनलाई व्यवसायसँग जोड्ने प्रयास गरे ।

त्यसैबीच पशुपति ट्रेड एन्ड सप्लायर्समार्फत ई–रिक्साको ब्याट्री पूर्वको मेचीदेखि पश्चिमको महेन्द्रनगरसम्म पु¥याउने सफल व्यवसाय पनि गरे ।

यद्यपि डेढ वर्षअघि इट्टाभट्टा बन्द भयो । तर नवराजको यात्रा भने बन्द भएन । किनकि, उनी व्यवसाय बन्द गर्ने मान्छे होइनन् । उनी नयाँ बाटो बनाउने मान्छे हुन् ।

कोभिड–१९ ले सबैभन्दा ठूलो चोट व्यापारलाई दियो । नवराज पनि त्यसबाट अछुतो रहेनन् ।

‘पहिलाजस्तो व्यापार छैन । अहिले मध्यम अवस्थामा छ । तर व्यापार फेरि उठ्न सक्छ । त्यसका लागि सरकार र व्यवसायीबीच समन्वयको वातावरण बनाउनुपर्छ,’ उनी भन्छन् ।

नेतृत्व किन ?

उनी लगातार तीन कार्यकाल उद्योग वाणिज्य संघ इटहरीको निर्वाचित सदस्य । संघको भवन निर्माण समितिको कोषाध्यक्ष भएर भवन निर्माण सम्पन्न गराए । त्यतिबेला नेतृत्व गर्ने रहर थियो । तर आफ्नै व्यवसाय र समयले साथ दिएन ।

आज परिस्थिति फरक छ । उनीसँग अनुभव छ । दृष्टिकोण छ । र, योजना पनि । काफ्ले उद्योग वाणिज्य संघलाई प्रमाणपत्र वितरण गर्ने संस्था बनाउन चाहँदैनन् । उनको योजना डिजिटलमैत्री छ ।

व्यवसायीले घरमै बसेर मोबाइल एपमार्फत सदस्यता नवीकरण गर्न सकुन् भन्ने उनको चाहना छ । अहिले पनि सदस्यता नवीकरण गर्न कागजको पोको बोकेर बजारमा डुल्नुपर्ने अवस्थाको अन्त्य चाहन्छन्, उनी । व्यवसायीले स्वस्फूर्त रूपमा नवीकरण गर्ने वातावरण बनाउने र निर्धक्क व्यापार गर्नका लागि प्रेरित गर्न आफूमा दृढ इच्छा रहेको उनी सुनाउँछन् ।

इटहरी किन साँझमै सुत्छ ?

इटहरीको बजार चौतर्फी हो । यहाँ पूर्व–पश्चिम, उत्तर–दक्षिणसम्म यात्रा गर्नेहरूको साझा ठाउँ हो । तर, इटहरी साँझ चाँडै बन्द हुन्छ । उनलाई यो मन पर्दैन । यसअघि इटहरी उपमहानगरपालिकाले रात्रिकालीन बजारको अवधारणा ल्याएपनि त्यो सफल हुन सकेन । रात्रिकालीन बजार तत्कालै सफल नबनेपनि यसले अर्थतन्त्र चलायमान हुने उनको विश्वास छ ।

उनी भन्छन्, ‘बजार स्वस्फूर्त रूपमा खुल्न पाउनुपर्छ । कर्मचारीलाई पालैपालो बिदा दिएर व्यवसाय सातै दिन चलाउन सकिन्छ । इटहरीको अर्थतन्त्रलाई साँझमै सुत्न दिनु हुँदैन ।’

उनी रात्रिकालीन अर्थतन्त्रलाई इटहरीको भविष्य मान्छन् । खासगरी साँझ ६–७ बजे नै बन्द हुने व्यावसायलाई राति ९–१० बजेसम्म धकेल्न सकिएपनि धेरै हदसम्म अर्थतन्त्र चलायमान हुनसक्ने उनको आत्मविश्वास छ ।

कर होइन, समन्वय चाहिन्छ

इटहरी उद्योग वाणिज्य संघको निर्वाचनताका दुई मुद्दाले प्राथमिकता पाउँछन् । पहिलो हो घरबहाल कर । अर्को भनेको बजार बन्दको कुरा । बजार सधैँ खुल्नुपर्ने तर कर्मचारीले साताको कुनै एकदिन बिदा पाउनुपर्ने उनको बुझाइ छ । उवासंघले बजार बन्द गराउने होइन, बजार खुलाउन प्रेरित गर्नुपर्ने उनी सुनाउँछन् ।

घरबहाल करको विषयलाई उनी वर्षौंदेखिको विवाद मान्छन् । उनको धारणा स्पष्ट छ, ‘व्यवसायी र स्थानीय सरकारबीच द्वन्द्व होइन, समन्वय हुनुपर्छ ।’

समाजसेवा र नेतृत्वको अर्को पाटो

व्यवसायसँगै समाजसेवामा पनि उनी उत्तिकै सक्रिय छन् । विभिन्न सामाजिक अभियानमा सक्रिय सहभागिता जनाएका उनी नेपाल रेडक्रस इटहरीका यशस्कर सदस्य छन् । सन् २००१ मा लियो क्लब अफ इटहरी सुनसरीका अध्यक्ष भएका उनले सन् २०१९ मा लायन्स क्लब अफ इटहरी सिटीका अध्यक्षको नेतृत्व पनि सम्हालिसकेका छन् ।

परिवार : संघर्षको सबैभन्दा ठूलो शक्ति

वि.सं. २०६१ सालमा सर्विना काफ्लेसँग उनको वैवाहिक जीवन सुरु भयो । छोरा सार्थक (२०६२) र छोरी सृष्टि (२०६९) छन् ।
जीवनका सबै उतारचढावमा श्रीमती सर्विनाले साथ दिएकी छन् । ‘मेरो सफलताको सबैभन्दा ठूलो हिस्सेदार मेरी श्रीमती हुन्,’ उनी घरीघरी विगत सम्झिदाँ भावुक पनि हुन्छन् ।

बुबाको विरासत, छोराको प्रतिबद्धता

भोजपुरबाट २०१९ सालतिर तराई आएका जीवनाथ काफ्लेले शून्यबाट संघर्ष सुरु गरेका थिए । सुरुमा इट्टाको व्यापार गरे । समाजसेवा गरे । राजनीति गरे । संस्था बनाए । मान्छे जोड्दै गए ।

तर नवराजसँग आफ्ना प्रेरणाका प्रणेता बुबा उनीसँग छैनन् । आमा पनि छैनन् । उनीहरूको देहान्त भएपनि बा–आमाले रोपेको संस्कार नवराजसँग अझै जीवित छ । त्यही संस्कारको विरासत बोकेर नवराज काफ्ले आज उद्योग वाणिज्य संघ इटहरीको

नेतृत्वमा पुग्ने तयारीमा छन् ।

उनी चुनाव जित्न मात्रै चाहँदैनन् । उनी इटहरीको अर्थतन्त्र चलायमान बनाउने, व्यवसाय प्रवद्र्धन, लगानीमैत्री वातावरण, कर तथा नीतिगत सुधार, बजार व्यवस्थापन, व्यवसायीको सुरक्षा, बैंकिङ समस्या समाधान, स्टार्टपका लागि प्रोत्साहन, व्यवसायीको आवाज बलियो बनाउने र इटहरीलाई व्यापारमैत्री, डिजिटल र चलायमान सहर बनाउने सपना बोकेर मैदानमा उत्रिएका छन् ।

जीवनाथ काफ्ले व्यापारी मात्रै नभई समाजका अगुवा थिए । कतिपय व्यापारी, समाजसेवी, राजनीतिज्ञहरूका अभिभावक पनि थिए ।

इटहरी राधाकृष्ण मन्दिरदेखि रेडक्रस, लायन्स क्लब, इटहरी सहकारीसहित दर्जनौँ संघसंस्थामा विभिन्न भूमिका निर्वाह गर्दै नेपाली कांग्रेसको नगर सभापतिसम्मको भूमिका निर्वाह गरेका थिए । इटहरीको समाजमा सम्मानित नाम थियो जीवनाथ काफ्ले ।

उनै बुबाको प्रेरणा, परिवारको विश्वास, संघर्षको निरन्तरता र इटहरीप्रतिको समर्पणले उनी उवासंघको नेतृत्वमा पुग्ने सपना पछ्याइरहेका छन् ।