इटहरी : दसैंको संघारले छोपिसकेको छ । अघिल्लो वर्ष पनि कोरोना भाइरसका कारण धेरैजसोको दसैं उत्साहका साथ ‘सेलिब्रेसन’ भएन । यस वर्ष भने लकडाउन केही खुकुलो भएयता कवि, कलाकारहरूले खुशीयालीका साथ दसैं मनाउन पाएका छन् ।
इटहरीमा बसेर दशकअघिदेखि साहित्यकर्ममा व्यस्त रहेका साहित्यकाररूको दसैं योजना यस्तो छ ।
मनु मञ्जिल
प्रख्यात कवि मनु मञ्जिल नयाँ किताब पढ्ने तयारी अनुरूप दसैं मनाउन लागेको बताउँछन् ।
‘दसैं पर्व भनेको बोझबाट मुक्ति पाउनु पनि हो, यही बोझबाट मुक्ति भएकाले पनि खाली समयमा नयाँ पुस्तक किनेर ल्याएको छु,’ उनले भने, ‘दसैंको सौन्दर्य भनेको हरेक मानिसहरू घर फर्कन्छन्, आफन्तसँग भेट हुन्छ, भेटघाटमय भएकाले पनि यसको सौन्दर्य छ ।’
उनले लामो समयदेखि छुटेका साथीभाइ, आफन्त भेटघाट हुने भएकाले पनि बोझबाट मुक्ति हुने तर्क गरे । ‘मेरो दसैंको खुराक भनेको नयाँ दुईवटा किताब किनेर ल्याएको छु,’ उनले भने, ‘एकाध कविता, गीत पनि अध्ययन र लेखन हुनेछ ।’
बद्री भिखारी
इटहरीका अग्रज कवि बद्री भिखारीले पनि दसैंमा किताब पढ्ने योजना बनाएका छन् ।
‘घरमा काकी खसेका कारण यसवर्ष भावनात्मक हिसाबमा टीको नलगाउने सल्लाह भएको छ,’ उनले भने, ‘केही किताबहरू हिजो किनेर ल्याएको छु, तिनै किताब पढ्ने योजना छ ।’
उनले पहिलाको जस्तो दसैंको उल्लास नरहेको बताए । ‘दसैंको रोनक गाउँमा छ, तर बजारमा उस्तो उल्लासयम छैन,’ भिखारीले भने, ‘छोराछोरी पनि बाहिर भएपछि भेटघाट हुँदैन, सांस्कृतिक रूपमा दसैं ठूलो पर्व हो, तर उल्लास छैन ।’
उनले बजारमा बाह्रैमास सबैकुरा अभाव नहुने भएका कारण पनि उस्तो उत्साह नभएको बताए । ‘बजारमा बाह्रैमास सबैकुरा पाइन्छ, गाउँमा दिनभर काम गरेर साँझमा सबै भेटघाट हुने भएका कारण पनि गाउँमा रौनक हुन्छ ।’ उनले भने ।
देवान किराँती
वंशज कविका रूपमा परिचित कवि देवान किराँतीलाई यसवर्ष दसैंको उत्साह छैन । परिवारमा जुठो परेका कारण उनले यसवर्ष दसैं मान्ने योजनामा नरहेको सुनाए ।
‘जुठो भएका कारण दसैं मान्ने, घुम्ने रमाइलो गर्ने केही योजना छैन,’ किराँतीले भने, ‘दुःखले गर्दा घरायसी काममा मात्रै व्यस्त भइन्छ, उल्लासमय छैन ।’ परिवार सबै काठमाडौं जाने भएकाले आफू घर रुङ्नेमा परेको किराँती बताउँछन् ।
उनले भने, ‘घरपरिवार सबै काठमाडौं जाने भएकाले घर रुङ्नेमा परेको छु, घरायसी काममै व्यस्त भइन्छ ।’
हेमन यात्री
अग्रजदेखि उदयीमान कविहरूसँग पनि उत्तिकै प्रिय र परिचित नाम हो – हेमन यात्री ।
उनी अहिले आफ्नो घर मोरङ मिक्लाजुङमा छन् । ‘हिँजो मात्रै इटहरीबाट गाउँतिर आएको छु, गाउँमै बस्ने, खानपान गर्ने रमाइलो गर्ने योजना छ,’ दसैं पर्व छुट्टिएका साथीहरू भेट्ने माध्यम पनि रहेको बताउँदै यात्रीले भने, ‘बच्चादेखि नै आफन्तसँग भेट्ने रमाइलो गर्ने भएका कारण यो पर्व प्रेमको पर्व पनि हो ।’
उनले छिन्नभिन्न भएका परिवार संगठित गर्नका लागि दसैं कुर्नुपर्ने भएकाले यसलाई प्रेमको पर्वका रूपमा लिनुपर्ने तर्क गरे ।
‘हामी सानो छँदा बा–आमाले अभाव टार्नुहुन्थ्यो, अहिले हामीलाई जिम्मेवारीले भारी बनाएको छ,’ उनले भने, ‘दसैं पर्व परम्परादेखि नै जिम्मेवारीको भारीसँगै प्रेमको पर्व भएका कारण रमाइलो हुन्छ ।’
गाउँ वा सहरतिर रहेका आफन्त तथा घरपरिवार नै भेट गर्न पनि दसैं पर्खनुपर्ने भएकाले यो चाड विशेष हुने यात्री बताउँछन् ।
रीता ताम्राकार
इटहरीमा बसेर लामो समयदेखि चुपचाप कथा, कविता, मुक्तक निरन्तर लेख्दै आएको अर्को नाम हो – रीता ताम्राकार ।
उनी त्यति बोल्न रुचाउँदिनन्, न प्रचार नै चाहन्छिन् । तर, निरन्तर लेखन क्षेत्रमा सक्रिय रहेकी उनले आफ्नो दसैं योजना विशेष नरहेको बताइन् ।‘अहिले घर बनाउने क्रम भएकाले भद्रगोल अवस्था छ,’ उनले भनिन्, ‘आमा र मात्रै घरमा भएका कारण सबै काम आफैं गर्नुपर्छ, त्यस्तो विशेष योजना केही छैन ।’
यद्यपि, उनले केही पुस्तकहरू पढ्ने तयारीमा रहेको बताइन् ।
टीका आत्रेय
साहित्यसँगै अध्यापनमा सक्रिय रहेकी टीका आत्रेय यसपटकको दसैंमा माइती घर इलाम जाने तयारीमा छिन् ।
‘दुई वर्ष भयो लकडाउनले नानीहरू मावल जान पाएका छैनन्,’ उनले भनिन्, ‘माइतमा टीका लगाउन नभएपनि, यहीबेला फुर्सद हुने भएका कारण दसैंमा परिवार जाने योजना छ ।’
उनले मदन पुरस्कारको छनौटमा परेका पुस्तकहरू पढ्ने योजना अनुरूप पुस्तक किनेकाले पढ्ने योजना रहेको बताइन् ।
Discussion about this post